Leiderschap is vragen om problemen. En kalmte is een voorwaarde om daar moedig mee om te gaan. Die gemoedstoestand van kalmte vraagt om distantie, reflectie en niet te vergeten: actie. Na nogal wat nadenken, zweten en toetsen heb ik zeven perspectieven uitgewerkt om nog meer kalmte in je leiderschap te brengen. In dit artikel schets ik de perspectieven kort en in https://www.managementboek.nl/boek/9789089654755/kalmte-over-moedig-leiderschap-in-turbulente-tijden-andor-de-rooy werk ik ze stuk voor stuk uit.
De essentie van kalmte is dat je toegang hebt tot je geweten, dat je realistisch bent naar jezelf en wat je te doen staat. Daarom staan in het boek bij alle perspectieven gewetensvragen om je praktisch te “dwingen” de realiteit onder ogen te zien. Mijn argumentatie voor de term ‘perspectieven’ is dat ik niet pretendeer dat het waarheden zijn. Het zijn diverse manieren van kijken naar leiderschap. Het zou niet van realisme getuigen als ik de waarheid zou claimen. Want kalmte is daarvoor een te veelomvattend fenomeen.
Hier een korte, krachtige beschrijving van de zeven blikken. Overigens in willekeurige volgorde.
1. Acceptatie turbulentie en emotie
Turbulentie is een gegeven. Dat accepteren is het beginpunt van kalmte. Een leiderschapsleven is nooit af en heeft inherent te maken met onrust, pijn en moeilijkheden. Met problemen dus. Naast het accepteren van de dynamiek in de buitenwereld is ook het accepteren van de bijbehorende – vaak pijnlijke en ongemakkelijke – emoties noodzakelijk. Bovendien is de maakbaarheid van het eigen geluk verre van 100 procent. Dat accepteren is ook belangrijk. Enerzijds aanmodderen maar anderzijds ook duidelijke keuzes maken:
2. Kritieke momenten aangaan
Leiderschap is een aaneenschakeling van keuzes. Het uit de weg gaan van problemen en keuzes ondermijnt kalmte. Niet gemaakte keuze en niet genomen verantwoordelijkheid keren zich tegen je en geven strijd. Het gaat hierbij om keuzes die te maken hebben met je organisatie, land of team. En om keuzes die te maken hebben met je gemoedstoestand. Verantwoordelijkheid nemen voor de kritieke momenten in je leiderschap. Natuurlijk geeft dat reuring en dan is beheersing gewenst:
3. Emotieregulatie en impulscontrole
Drama or no-drama, that’s the question. Ieder mens heeft zijn emotionele onhebbelijkheden of pijnlijke, niet-kloppende emoties. Soms duidelijk zichtbaar, soms juist niet. Als deze emotionele lading onverstandig wordt ingezet, krijgen de impulsieve en destructieve emoties de overhand. Er ontstaat drama en kalmte wordt ondermijnd. Begrijp me niet verkeerd: emoties zijn er en horen erbij. Maar te veel niet-kloppende emotionaliteit ondermijnt kalmte. Om de emoties goed te kunnen beschouwen, is helder nadenken van belang:
4. Denkkracht
Je verstand gebruiken en helder nadenken. Niet te snel oordelen, begrijpen welke inschattingsfouten je perspectief vertroebelen en doorhebben wanneer je denken blokkeert. En vooral ook je denkkracht en rede(lijkheid) gebruiken om strijd te voorkomen. Deels een trip to memory Lane naar de stoïcijnse traditie die weinig aan kracht verloren heeft. Zie het niet als de tegenpool van emoties. Juist die terugkerende keuze tussen emoties en ratio is zo ondermijnend voor kalmte. Beide zijn prima mits evenwichtig ingezet. Net een slag dieper dan het denken en voelen is het zijn, hoe ben je gebakken en wat is de impact daarvan:
5. Realistisch zelfbeeld
Acteren in lijn met hoe je gebakken bent en jezelf geen geweld aandoen. Je niet anders voordoen dan je bent. Niet streven naar een ideaal, mooi en vaak niet-bestaand zelfbeeld. Dat ondermijnt kalmte. Investeer liever in een zelfbeeld dat kloppend en realistisch is. Zonder te vervallen in een oneindige zoektocht naar jezelf. Dus onderzoeken hoe je dat kan vertalen in je dagelijkse leiderschap. Met alle plussen en minnen en het niet mooier of lelijker maken dan nodig. Dat geeft kalmte.
6. Liefde en bemoediging
Kalmte lijkt een individueel proces, maar het samenzijn met anderen, feedback krijgen, gesteund worden en ook steun geven, zijn van te groot belang om onbenoemd te laten. Dat betekent ook: steun vragen. Niet alleen aan de mensen die hier hun vak van hebben gemaakt (zoals coaches), maar ook juist dichtbij steun organiseren, in je privésituatie en organisatie.
7. Adem en slaap
Ten slotte, de fysieke component van kalmte die mentale repercussies heeft. Lastig uit te leggen op papier, maar goed te ervaren door oefeningen in bijvoorbeeld yoga, adem en meditatie te doen. Adem en goed slapen zijn krachtige middelen om in turbulente situaties kalm te blijven. Adem verheldert het denken, geeft impulscontrole. Maar dit is makkelijker om te ervaren dan te begrijpen. Ook omdat het niet gaat om begrijpen, denken en snappen. Het is doen. Een gezonde geest floreert in een gezond lichaam. Iedereen weet dit, vaak ook uit eigen ervaring.Aan het eind van ieder perspectief geef ik in mijn boek adempauzes, oefeningen om ook je lichamelijke intelligentie in te zetten. Met dank aan Marcha van Merrienboer.
Coaching op moed en kalmte
De perspectieven zijn bedoeld om je ook mentaal te laten transpireren. Zeker met een onderwerp als kalmte is inspiratie goed maar transpiratie vaak beter. Natuurlijk kan dat ook op een relativerende manier. Met alle plezier ga ik met je in gesprek over kalmte. Ik werk met leiders bijna dertig jaar samen om moed en kalmte te versterken. Vaak doe ik dat door de emotionele intelligentie aan te boren. Neem gerust contact op.